Warunki życia i pracy osób niepełnosprawnych są powiązane z nierównościami zdrowotnymi, ale te same osoby są często wykluczane z działań i metod promocji zdrowia w miejscu pracy. Innowacyjny projekt z Austrii stanowi remedium.
autorstwa Gerta Langa i Kariny Lattner
Osoby niepełnosprawne mogą doświadczać wrażliwości, na przykład dlatego, że mogą być mniej zdrowe, częściej przewlekle chore i częściej cierpieć na choroby współistniejące. Mogą również mieć bardziej skomplikowaną progresję choroby i ogólnie niższą średnią długość życia niż osoby bez upośledzeń. Ponadto osoby pracujące w organizacjach wspierających osoby z niepełnosprawnościami są bardziej narażone na stres i zagrożenia psychospołeczne.
Kroki w kierunku włączenia promocji zdrowia w miejscu pracy
Wiele firm opracowało już kompleksowe metody promocji zdrowia. Instytucje wspierające osoby niepełnosprawne w wielu przypadkach realizują projekty promocji zdrowia na poziomie kadrowym. Jednak zakres, w jakim zwykłe podejścia do promocji zdrowia w miejscu pracy (WHP) można przenieść na wszystkich w tych warunkach, jest ograniczony. Osoby o specjalnych potrzebach mogą przegapić. W Austrii projekt „Włącznie ze zdrowiem” dostosował i przetestował metody WHP, aby stały się bardziej partycypacyjne i włączające, tak aby zarówno pracownicy z upośledzeniami poznawczymi i/lub fizycznymi, jak i pracownicy bez upośledzeń mogli współpracować w procesie WHP na równych zasadach.
W oparciu o ustalone zasady WHP[1] i kryteria jakości[2], w ramach projektu przyjrzano się możliwości zastosowania typowych metod i instrumentów WHP. Program „Health Inclusive” dostosował następnie te metody do specjalnych potrzeb osób niepełnosprawnych. Projekt „Health Inclusive” kładł nacisk z jednej strony na zaangażowanie w procesy partycypacyjne i uwzględnienie poglądów wszystkich osób dotkniętych chorobą, az drugiej na szczególne potrzeby komunikacyjne osób z niepełnosprawnością poznawczą. Zwrócono uwagę na przykład na przystępny, łatwy język i odpowiedni dobór metod. Na przykład w ramach projektu opracowano przystępny kwestionariusz w łatwym języku i arkusz obserwacyjny. Ponadto metody w kontekście „kręgów zdrowia” (podobnych do grup roboczych lub grup fokusowych) zostały dostosowane do potrzeb grup docelowych.
Sterowanie
Metody i instrumenty były testowane w latach 2018-2020 w sieci kompetencji „KI-I” (Technologia informacyjna promująca integrację osób niepełnosprawnych) oraz podczas trzech warsztatów prowadzonych przez „Diakoniewerk Gallneukirchen”, organizację wspierającą opiekę zdrowotną i socjalną oraz budowanie przestrzeni społecznych w Górnej Austrii. Wyniki przetestowały organizacje reprezentujące 120 pracowników, z których większość jest niepełnosprawna. Dalszy, zewnętrzny partner współpracy ocenił projekt według kryteriów naukowych. Towarzyszyła mu również komisja doradcza ekspertów.
Wyciągnięte wnioski
Jedną z najważniejszych lekcji z projektu „Zdrowie Włączające” jest to, że: 
Faza podnoszenia świadomości bardzo sprzyjała inkluzywnym procesom WHP, więc ta faza powinna zostać utrzymana w przyszłości. Na partycypacyjny sposób
pracy, wszystkie dokumenty, prezentacje i media powinny być jak najlepiej dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Niezbędna jest intensywna współpraca, konsultacje i refleksja z grupą docelową. Oznacza to, że proces ten wymaga czasu, np. na przygotowanie dokumentów, mediów i materiałów dla grupy docelowej, a także na organizację spotkań i prezentacji czy przygotowanie moderacji.
Przewodnik po integracyjnym WHP
Wyniki zostały zebrane i podsumowane w formie [3]. Ten przewodnik jest teraz bezpłatnie dostępny dla profesjonalnej publiczności, opublikowany jako tom książeczki wiedzy Austriackiego Funduszu Promocji Zdrowia. Autorzy opracowali raport w łatwym do odczytania języku i powinien być użyteczny dla osób z poziomem czytania B1. Na stronie projektu znajdują się również dodatkowe materiały, takie jak:
- listy kontrolne dla pracowników o wysokich potrzebach wsparcia
- film o zdrowiu
- materiały do gier obejmujące zaadaptowany model uwarunkowań zdrowia i etapy uczestnictwa.
Zarówno przewodnik, jak i strona internetowa zostały zaprojektowane tak, aby były przyjazne dla osób niepełnosprawnych. Powinno to pomóc innym instytucjom zatrudniającym pracowników z niepełnosprawnością poznawczą lub fizyczną w wykorzystaniu wyników projektu.
Wyniki innowacyjnego projektu są przełomowe dla dalszego rozwoju jakości w WHP. Stanowią one obiecujący wkład w zwiększenie równości zdrowotnej pracowników niepełnosprawnych. Firmy zaangażowane w projekt zostały wyróżnione certyfikatem jakości WHP (Gütesiegel für Betriebliche Gesundheitsförderung) w 2021 roku przez Austrian Network for WHP, w którym podejścia oceniane są według 15 kryteriów jakości WHP.
Projekt wsparli:
- Austriacki Fundusz Promocji Zdrowia (Fonds Gesundes Österreich, FGÖ)
- Austriacki Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych (Österreichische Gesundheitskasse)
- Prowincja zdrowia Górna Austria (Gesundheitsland Oberösterreich)
- Austriacka Sieć WHP (Österreichisches Netzwerk Betriebliche Gesundheitsförderung)
- Prowincja Społeczna Górna Austria (Sozialland Oberösterreich)
- Izba Pracowników i Pracowników Górnej Austrii (Arbeiterkammer Oberösterreich).
Więcej informacji
Odwiedź witrynę „zdrowie włączającą”
Pobierz broszurę informacyjną FGÖ
Bibliografia
1 ENWHP. (1997). Deklaracja Luksemburska w sprawie promocji zdrowia w miejscu pracy w Unii Europejskiej. Pobrano 18.09.2021 z www.enwhp.org
2 ÖNBGF. (2021). Die 15 Qualitätskriterien des Österreichischen Netzwerk Betriebliche Gesundheitsförderung. Pobrano 10.11.2021 z http://www.netzwerk-bgf.at/
3 Lattner, K., Peböck, B. i Bäck, M. (2021). Leitfaden für inklusive Betriebliche Gesundheits-Förderung. Linz: Fonds Gesundes Österreich, Gesundheit Österreich.
Karina Latner
Karina Lattner, Sieć kompetencji Technologia informacyjna wspierająca integrację osób niepełnosprawnych, https://www.ki-i.at/
Gerta Langa
Gert Lang jest urzędnikiem ds. zdrowia w Austriackim Funduszu Promocji Zdrowia (FGÖ) austriackiego Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego. Jego wiedza tematyczna dotyczy przede wszystkim promocji zdrowia w miejscu pracy i zapobiegania chorobom, przebiegu życia i starzenia się, nierówności i jakości życia. Jego zainteresowania metodologiczne skupiają się na jakościowych i zaawansowanych ilościowych metodach empirycznych badań społecznych.