Systemy opieki zdrowotnej mają do odegrania rolę nie tylko w zapobieganiu chorobom i promowaniu zdrowia, ale także w zmniejszaniu nierówności zdrowotnych. Jednak słabsze grupy, takie jak imigranci, młodzi ludzie, długotrwale bezrobotni lub mniejszości etniczne, mogą łatwo zostać zirytowane przez silosy organizacyjne, które uniemożliwiają dostęp do usług zdrowotnych. Inne bariery w dostępie do usług zdrowotnych obejmują lokalizację usług, listy oczekujących i bieżące płatności za usługi lub leki, które wzmacniają gradient nierówności zdrowotnych. Usługi zdrowotne, które nie są dostępne w razie potrzeby, nie są ani opłacalne finansowo, ani trwałe: koncentrują się na wewnętrznych problemach usług zdrowotnych i ich strukturach organizacyjnych ze szkodą dla potrzeb pacjenta.
By Riitta-Maija Hämäläinen
W niedawnym oświadczeniu wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Valdis Dombrovskis podkreślił, że „systemy opieki zdrowotnej muszą zostać zreformowane w celu zapewnienia wysokiej jakości opieki zdrowotnej za pomocą wydajnych struktur”. Ponadto Komisja Europejska uznaje, że zrównoważony rozwój, przystępność cenowa i dostępność to kluczowe wyzwania stojące przed europejskimi systemami opieki zdrowotnej.
Jednym ze sposobów reformy systemu opieki zdrowotnej, który może pomóc w sprostaniu tym wyzwaniom, jest integracja systemów opieki zdrowotnej i ograniczenie silosów organizacyjnych. Wyniki badań pokazują, że wydatki na zdrowie nie są bezpośrednio skorelowane z lepszymi wynikami zdrowotnymi. Jednym z wniosków z tego odkrycia jest to, że wydatki związane ze społecznymi determinantami zdrowia przyniosą lepsze rezultaty. Integracja może nastąpić między opieką podstawową i specjalistyczną lub między opieką zdrowotną a społeczną – może jednak również obejmować mieszkalnictwo, zatrudnienie, edukację i współpracę z organizacjami trzeciego sektora.
Począwszy od zespołów multidyscyplinarnych po pełną integrację legislacyjną, jak ma to miejsce w Szkocji, integracja pokazuje odejście od obecnego modelu szpitalnych usług zdrowotnych i opieki leczniczej w kierunku bardziej wydajnej struktury, która skupia się na podstawowej opiece zdrowotnej z większą uwagą do zapobiegania chorobom i promocji zdrowia.
Zacierając granice organizacyjne i odchodząc od ukierunkowania na choroby, zintegrowane systemy opieki zdrowotnej wspierają podejście skoncentrowane na osobie. W związku z tym upodmiotowienie pacjentów i ich zaangażowanie na każdym poziomie systemu opieki zdrowotnej są ważne dla zapewnienia skutecznego samozarządzania, poprawy świadomości zdrowotnej i dobrze zintegrowanego wsparcia zawodowego.
Ta zmiana nie tylko przełamuje silosowy charakter usług zdrowotnych, ale zmierza w kierunku bardziej holistycznego podejścia; skupienie się na osobie, jej pochodzeniu i sytuacji oraz umożliwienie współpracy różnych sektorów w celu stworzenia skutecznego systemu wsparcia. Integracja usług zdrowotnych zachęca społeczności do zaangażowania się w lokalne planowanie systemów opieki zdrowotnej, wspierając podejście koprodukcyjne do systemów opieki zdrowotnej, w ramach którego usługi mogą być dostosowane nie tylko do jednostki, ale do społeczności. Zlokalizowane planowanie umożliwia systemom opieki zdrowotnej uwzględnienie potrzeb ludności na poziomie lokalnym, a zatem wykorzystanie zasobów w celu jak najskuteczniejszego zajęcia się społecznymi determinantami zdrowia. Planowanie lokalne pomiędzy służbami zdrowia, usługami społecznymi i usługami innych sektorów również zmniejsza bariery organizacyjne. Tworzy to bardziej przejrzysty system, w którym pacjenci i usługobiorcy mogą płynniej poruszać się po systemach wspomagających, uzyskując dostęp do potrzebnych im usług w uproszczony sposób. Może to pomóc w schwytaniu tych słabszych osób, które w przeciwnym razie nie byłyby w stanie poruszać się po poszczególnych usługach, a także zmniejszyć ciężar krzyżowania się między różnymi usługami; ograniczenie ryzyka wypadnięcia usługobiorców z systemu.
Jeśli chodzi o zrównoważony rozwój, istnieje potencjał oszczędności finansowych, a także lepsze wyniki zdrowotne. Gdy usługi są zintegrowane i działają w sposób skoordynowany, marnuje się mniej czasu i zmniejsza się
powielanie wysiłków poprzez efektywne dzielenie się zasobami finansowymi i ludzkimi. Integracja promuje lepsze wyniki zdrowotne, prowadząc do mniejszej zależności od opieki w nagłych wypadkach lub w nagłych wypadkach, i może wspierać zapobieganie niepotrzebnej i kosztownej hospitalizacji. Mniejsza liczba przyjęć (i więcej osób przebywających bezpiecznie w domu) znacznie zmniejsza koszty świadczenia usług zdrowotnych, a także jest bardziej skoncentrowana na osobie. Zrównoważenie połączenia profilaktyki chorób i promocji zdrowia z usługami leczniczymi zwiększa również wydajność i stabilność systemów opieki zdrowotnej.
Istnieje wiele innych potencjalnych obszarów wzrostu wydajności w skali makro i mikro, którymi można i obecnie zajmuje się wiele państw członkowskich UE. EuroHealthNet zamierza dalej rozwijać te przykłady w swojej Technicznej Grupie Roboczej ds. Zintegrowanych Systemów Opieki Zdrowotnej (TWIG-HS).
Riitta-Maija Hämäläinen
Riitta-Maija Hämäläinen dołączyła do EuroHealthNet jako tymczasowy kierownik programu w lipcu 2015 r. Rolą Riitta-Maija jest łączenie się z europejskimi inicjatywami badawczymi dotyczącymi zdrowia, nierówności w zdrowiu i ich społecznych uwarunkowań oraz wspieranie prac organizacji. Jej rola polega na zarządzaniu i rozwijaniu Europejskiej Platformy na rzecz Zdrowia i Równości Społecznej (PHASE) jako organu wspierającego i zorientowanego na działanie dla członków EuroHealthNet oraz w ramach programu UE na rzecz zatrudnienia i inwestycji społecznych (EaSI). Riitta-Maija pracowała wcześniej w Narodowym Instytucie Zdrowia i Opieki Społecznej (THL) w Finlandii. Przez kilka lat pracowała przy różnych projektach finansowanych przez KE w dziedzinie zdrowia, spraw społecznych, zatrudnienia i edukacji. Riitta-Maija posiada doktorat z polityki zdrowia publicznego.