Szacowany czas czytania: 11 minuty
Co wydarzyło się na COP26 i co pakt klimatyczny Glasgow oznacza dla zdrowia publicznego? Gdzie w przyszłych negocjacjach dotyczących zmian klimatycznych zajdzie zdrowie publiczne?
Witamy na COP
„Widzę wiele zmartwionych twarzy. Wszyscy wyglądają bardzo poważnie” – mówi kobieta na ulicy, rozdając ulotki o wojnie i paliwach kopalnych. Nieopodal inna kobieta na prowizorycznej scenie błaga o przetrwanie w imieniu rdzennej ludności na całym świecie. Życie, śmierć, przetrwanie i jakość życia, które będziemy prowadzić, są pod znakiem zapytania. Jest 8 rano w środę, 10 listopada 2021 r., a to COP26 w Glasgow w Szkocji. Właśnie opublikowano pierwszą wersję tekstu, który ostatecznie stanie się paktem klimatycznym Glasgow.
Każda linia jest analizowana, aby zrozumieć, co zostało wygrane, a co utracone. Pod zimnym, szarym niebem delegaci pędzą do holu wejściowego, planując kolejne strategie negocjacyjne. W tym momencie niewiele osób było w stanie przewidzieć dramatyczne sceny, które rozegrają się w nadchodzących dniach. To globalne spotkanie prawie się nie powiedzie. Negocjatorzy uratują umowę tylko w pełnych łez scenach tuż przed północą, ponad dzień po tym, jak światowi przywódcy mieli wrócić do swoich odrzutowców.
Podejmowane tu decyzje to kwestie przetrwania w skali globalnej. Ale odczujemy wiele skutków na poziomie krajowym, lokalnym i indywidualnym. Na tej konferencji zdrowie było większe niż w poprzednich debatach na temat kryzysu klimatycznego.
W Europie sytuacja się zmienia. Coraz powszechniej uznaje się, że zmiany klimatyczne dramatycznie wpłyną na nasze zdrowie. Padają pytania o to, jak złagodzić skutki zdrowotne powodzi, pożarów i fal upałów, które już dziś powodują ogromne straty i cierpienia w Europie. Ale dalej, co możemy zrobić, aby powstrzymać go przed pogorszeniem?
Z Paryża do Glasgow
Aby zrozumieć, co wydarzyło się w Glasgow i co to oznacza dla zdrowia publicznego, musimy najpierw zrozumieć, co wydarzyło się w Paryżu w 2015 r. na COP21 i wynikające z niego Porozumienie Paryskie.
Wtedy osiągnięto przełomowe porozumienie: każdy kraj zgodził się współpracować na rzecz ograniczenia globalnego ocieplenia do znacznie poniżej 2 stopni i dążyć do 1.5 stopnia. Każdy ułamek stopnia ocieplenia doprowadzi do dużej utraty życia i środków do życia. Hasło „1.5, aby pozostać przy życiu” wkrótce stało się nawiedzającym przypomnieniem tego, o co toczy się gra. Podczas konferencji kraje zobowiązały się do przedstawiania swoich coraz bardziej ambitnych planów przeciwdziałania zmianom klimatu co 5 lat od tego czasu.
Rok 2020 był zatem pierwszym terminem, w którym kraje miały pokazać, w jaki sposób dotrzymają swoich obietnic. Mieli przedstawić swoje „Narodowo Zdeterminowane Wkłady”, znane jako NDC. Pandemia opóźniła ten proces, a COP26 odbył się w 2021, a nie w 2020 roku. W Glasgow pojawiły się inne kwestie – porozumienie paryskie pozostawiło wiele pytań bez odpowiedzi.
Kraje przystąpiły do negocjacji COP26 z czterema określonymi celami:
- Zabezpiecz globalne zero netto do połowy wieku i trzymaj 1.5 stopnia w zasięgu. Oznaczało to wyznaczenie celów redukcji emisji na 2030 r., które pozwoliłyby nam osiągnąć zero netto do 2050 r.
- Przystosować się do ochrony społeczności i siedlisk przyrodniczych. Oznacza to budowanie odpornych systemów, które mogą chronić życie i zapobiegać szkodom.
- Zmobilizuj finanse. Kraje rozwinięte obiecały, że do 100 r. zmobilizują co najmniej 2020 mld USD rocznie na finansowanie działań klimatycznych. Na COP26 kraje miały pokazać, w jaki sposób dotrzymają tej obietnicy – ale tego nie zrobią.
- Współpracuj, aby dostarczyć. Oznaczało to sfinalizowanie „Paryskiego Zbioru Zasad”, który miałby regulować porozumienie paryskie.
Kryzys klimatyczny a zdrowie publiczne
Kryzys klimatyczny jest oczywiście kwestią zdrowia publicznego. Wiąże się to ze społecznymi i środowiskowymi uwarunkowaniami zdrowia.
Widzimy te powiązania na przykład w zgonach i chorobach związanych z ekstremalnymi zdarzeniami pogodowymi, takimi jak powodzie, pożary i fale upałów. Wiąże się to z chorobami układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Wpłynie to na rozprzestrzenianie się chorób przenoszonych przez wodę i powietrze. Pojawią się skutki psychiczne i społeczne; dewastacja środowiska, utrata domów i rodzin w naturalny sposób wpłynie na naszą zdolność do dobrego życia. Poza tym musimy zastanowić się, jak będziemy żyć w świecie dotkniętym konfliktami i migracją związaną z coraz bardziej ograniczonymi zasobami.
Kwestia równości w zdrowiu
Należy również wziąć pod uwagę wymiar sprawiedliwości. Negatywne skutki zdrowotne zmiany klimatu najbardziej dotkną naszych najbardziej narażonych sąsiadów. Już teraz doświadczają nierówności w wynikach zdrowotnych związanych ze środowiskiem. W dzisiejszej Europie najbiedniejsi spośród nas żyją z największym zanieczyszczeniem powietrza, mieszkają w domach nieprzystosowanych do radzenia sobie z ekstremalnymi zmianami temperatury i są najbardziej narażeni na wahania cen paliw. Na szerszą skalę to osoby najmniej wykształcone i najbardziej narażone na bezrobocie mogą zobaczyć, jak znikają ich miejsca pracy w zanieczyszczających branżach, gdy przechodzimy na gospodarkę ekologiczną. Odczują zdrowotne skutki bezrobocia.
Istnieją dalsze obawy, że zmiany stylu życia wymagane do złagodzenia zmiany klimatu będą nieopłacalne, co doprowadzi do większych przepaści między „posiadającymi a nieposiadającymi”. Na przykład dostęp do żywności wysokiej jakości, wahania kosztów „życia ekologicznego” i koszty transportu niskoemisyjnego
Zdrowie, sprawiedliwość i zmiany klimatyczne można uznać za kwestie nierozerwalne. Istnieją rozwiązania mające na celu rozwiązanie tych trzech problemów – był to jeden z głównych problemów zbadanych przez Projekt DZIEDZICZ, ponieważ wiele strategii łagodzenia zmiany klimatu przyniesie wyraźne dodatkowe korzyści dla zdrowia publicznego.
Zdrowie w negocjacjach
Pakt Klimatyczny Glasgow jest wynikiem COP26 i reprezentuje to, co zostało uzgodnione. Uznaje znaczenie zdrowia na wczesnym etapie. W drugim akapicie opisano pandemię oraz potrzebę trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu ożywienia. Czwarty akapit wyraźnie uznaje prawo do zdrowia.
Zdrowie zajmowało radykalnie inne – i ważniejsze – miejsce w negocjacjach w 2021 r. niż w poprzednich procesach COP. Powodów tego jest kilka.
Zdrowie jako priorytetowa dziedzina nauki
Po pierwsze, prezydencja brytyjska określiła zdrowie jako „priorytetowy obszar nauki” w negocjacjach. Współpracowali z organizacjami takimi jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Healthcare Without Harm i Greener NHS na Program zdrowotny COP26. W programie tym uznano, że zmiany klimatyczne wpływają na zdrowie i nierówności zdrowotne, że pozytywne wyniki zdrowotne stwierdzone w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatu mogą motywować do silniejszych działań, że niskoemisyjne systemy opieki zdrowotnej mogą prowadzić do znacznej redukcji emisji oraz że odporne systemy opieki zdrowotnej mogą lepiej chronić ludzie. Program zdrowotny miał 5 priorytetów:
- Budowanie systemów opieki zdrowotnej odpornych na klimat.
- Rozwój zrównoważonych systemów opieki zdrowotnej o niskiej emisji dwutlenku węgla.
- Badania adaptacyjne dla zdrowia.
- Włączenie priorytetów zdrowotnych do składek ustalanych na szczeblu krajowym (NDC)
- Podnoszenie głosu pracowników służby zdrowia jako zwolenników silniejszych ambicji w zakresie zmian klimatycznych.
Argument zdrowotny za działaniami na rzecz klimatu
Przed konferencją WHO starała się odzwierciedlić poglądy społeczności zdrowia publicznego na temat zmian klimatycznych oraz przedstawić argumenty i podkreślić pilność działań w zakresie zmian klimatycznych. Rezultatem był 'Raport specjalny COP26: Argument zdrowotny przemawiający za działaniami na rzecz klimatu„. Zawiera 10 zaleceń:
- Zaangażuj się w zdrowy powrót do zdrowia.
- Nasze zdrowie nie podlega negocjacjom. Umieść zdrowie i sprawiedliwość społeczną w centrum rozmów klimatycznych ONZ.
- Wykorzystaj korzyści zdrowotne wynikające z działań na rzecz klimatu.
- Buduj odporność zdrowotną na zagrożenia klimatyczne.
- Twórz systemy energetyczne, które chronią i poprawiają klimat i zdrowie.
- Zmień oblicze środowiska miejskiego, transportu i mobilności.
- Chroń i przywracaj naturę jako fundament naszego zdrowia.
- Promuj zdrowe, zrównoważone i odporne systemy żywnościowe.
- Sfinansuj zdrowszą, sprawiedliwszą i bardziej ekologiczną przyszłość, aby ratować życie.
- Posłuchaj społeczności zdrowia i przepisz pilne działania na rzecz klimatu.
Recepta na zdrowy klimat
Naciski na podjęcie dalszych działań w zakresie powiązań między klimatem a zdrowiem wyszły ze strony osób pracujących w systemach opieki zdrowotnej. A „Recepta na zdrowy klimat” została podpisana przez ponad 450 organizacji (w tym EuroHealthNet) reprezentujących ponad 45 milionów pracowników służby zdrowia, wraz z ponad 3,400 osobami ze 102 różnych krajów. To pilne wezwanie do działań w dziedzinie klimatu pochodzi od lekarzy, pracowników służby zdrowia i nie tylko. Widzą, że zmiany klimatyczne już wpływają na ludzi, których chcą chronić i leczyć. Zdają sobie sprawę, że same systemy opieki zdrowotnej muszą zostać poddane dekarbonizacji, aby zapobiec błędnemu kołu. List ten został poparty przez Global Climate and Health Alliance oraz WHO
Po raz pierwszy na COP powstał pawilon zdrowia, którego gospodarzem była WHO. Umożliwił dwa tygodnie wydarzeń skoncentrowanych na zdrowiu i zapewnił miejsce spotkań dla społeczności zdrowia na COP.
Oczekiwanie a dostawa
Program zdrowotny
Organizatorzy programu zdrowotnego mogą odnieść pewien sukces. Ich wysiłki koncentrowały się na dwóch pierwszych obszarach programu ochrony zdrowia: „Zobowiązanie 1: Systemy opieki zdrowotnej odporne na zmiany klimatu” oraz „Zobowiązanie 2: Zrównoważone systemy opieki zdrowotnej o niskiej emisji dwutlenku węgla. Łącznie 51 krajów podpisało się pod tymi zobowiązaniami. Niektóre zobowiązały się do opracowania systemów opieki zdrowotnej „zera netto”, a niektóre z tych krajów podały dalsze daty, kiedy osiągną zero netto. Pierwsza grupa dąży do osiągnięcia celu do 2030 r., podczas gdy inne oddały się do 2050 r.
Tylko pięć z dwudziestu siedmiu krajów UE podpisało jakiekolwiek zobowiązania:
- Belgia
- Niemcy
- Irlandia
- Holandia
- Hiszpania
Norwegia i Wielka Brytania również podjęły zobowiązania.
Zdrowie w pakcie klimatycznym Glasgow
Patrząc na pakt klimatyczny Glasgow jako całość, trudno jest mówić o sukcesie zdrowotnym.
Kraje przybyły do Glasgow, aby wyjaśnić, w jaki sposób spełnią swoje obietnice dotyczące ograniczenia globalnego ogrzewania do 1.5 stopnia. Jest to granica katastrofalnych skutków dla ludzi, ale nadal prowadzi do ogromnego cierpienia i złego stanu zdrowia. Zobowiązania NDC złożone w Glasgow – jeśli zostaną spełnione – zaprowadzą nas do szacunkowej wartości stopni 2.4.
Paliwa kopalne, które napędzają zmiany klimatyczne, były kontrowersyjnym tematem konferencji. Wczesny projekt sygnalizował możliwy koniec dopłat do paliw kopalnych, ale niektóre kraje walczyły z tym w ostatnich godzinach negocjacji. Argumentowali, że zielone przejście powinno być tylko jedno; zobowiązanie się do szybkiej transformacji energetycznej nie pozwoliłoby im chronić swoich krajów przed niektórymi bezpośrednimi zagrożeniami, przed którymi stoją ich populacje. Mimo że zużycie węgla stanowi 40% rocznego CO2 emisje, ostateczny tekst w tej sprawie był słaby. Strony zgodziły się na „przyspieszenie wysiłków na rzecz stopniowego wycofywania energii węglowej i wycofywanie nieefektywnych dotacji na paliwa kopalne, przy jednoczesnym zapewnieniu ukierunkowanego wsparcia najbiedniejszym i najbardziej podatnym na zagrożenia, zgodnie z warunkami krajowymi i uznając potrzebę wsparcia na rzecz sprawiedliwej transformacji”.
Wreszcie, globalne niepowodzenie w zmobilizowaniu finansowania w celu przeciwdziałania zmianom klimatu ograniczy postęp i sprawi, że niektóre narody będą zmagać się z problemami.
Przed nami lepsza pogoda?
Wciąż mamy powody, aby pozytywnie patrzeć w przyszłość. Dzięki pracy organizacji międzynarodowych, organów ochrony zdrowia i pracowników służby zdrowia zdrowie zajmuje teraz miejsce przy stole negocjacyjnym. Strony są coraz bardziej świadome powiązań między zmianą klimatu a zdrowiem. Nabiera rozpędu, a środowisko zdrowia ma szansę się zmobilizować i zobaczyć prawdziwą zmianę. Stoimy przed połączonymi wyzwaniami: ochrona i promocja zdrowia w szybko zmieniającym się świecie, poprawa równości w zdrowiu i zarządzanie zmianami klimatycznymi. Jeśli społeczność zajmująca się zdrowiem będzie nadal demonstrować te powiązania, istnieje możliwość poczynienia postępów na wielu frontach.
Globalny
Na poziomie globalnym WHO będzie nadal pracować nad tymi kwestiami, a globalny sojusz klimatyczno-zdrowotny, którego członkiem jest EuroHealthNet, będzie kontynuować działania na rzecz globalnego wsparcia. IANPHI niedawno opublikowało Mapa drogowa działań w zakresie zdrowia i zmian klimatycznych
Europa
W Europie możemy spodziewać się zmian legislacyjnych, na przykład w sprawie
- Zaktualizowane zasady dotyczące zanieczyszczenia powietrza
- Europejska Zielona Umowa
- Społeczny Fundusz Klimatyczny
- Europejski pakt klimatyczny
- Fundusz innowacji
- Europejska agenda miejska
- Misja badawcza „Horyzont Europa” dotycząca miast neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast.
W tym samym czasie Europejskie Obserwatorium Klimatu i Zdrowia zapewni narzędzia i inne zasoby dotyczące klimatu i zdrowia.
EuroHealthNet ustanowił kryzys klimatyczny strategicznym obszarem priorytetowym na następne 5 lat i będzie kontynuował prace nad tymi zagadnieniami poprzez politykę zdrowia publicznego, praktykę i badania. Partnerzy EuroHealthNet – krajowe i regionalne agencje zdrowia publicznego – twierdzą, że są już świadkami skutków zmian klimatycznych i zdrowia. Zaczynają wdrażać innowacyjne praktyki, aby złagodzić i uniknąć gorszych wyników. W listopadzie 2021 r. organy zdrowia publicznego zebrały się, aby wymienić się swoimi pracami nad adaptacją i łagodzeniem zmian klimatu. To dopiero początek stałej współpracy w nadchodzących latach. EuroHealthNet jest teraz oficjalnym obserwatorem procesu UNFCCC i będzie nadal monitorować i wspierać globalne wydarzenia i negocjacje.
Dalsze czytanie i zasoby
- Oświadczenie EuroHealthNet: Nasze zdrowie jest zagrożone, jeśli wnioski COP26 nie wykorzystają szans na zdrową, sprawiedliwszą przyszłość
- EuroHealthNet zasoby dotyczące zdrowia publicznego, kryzysu klimatycznego i zrównoważonego rozwoju
- Europejskie Obserwatorium Klimatu i Zdrowia
- KTO pracuje? Zmiany klimatu i zdrowie
- Globalny sojusz na rzecz klimatu i zdrowia
Alexandra jest starszym koordynatorem ds. komunikacji EuroHealthNet i redaktorem magazynu EuroHealthNet.
Jej główne obszary zainteresowania to nierówności zdrowotne oraz związki między zdrowiem a zmianami klimatycznymi, zatrudnieniem i starzeniem się.
Pasjonuje się historiami i sposobem ich opowiadania, tworzeniem przestrzeni do dialogu, nowych form władzy i podejmowania decyzji.
Możesz ją znaleźć na Twitterze @AlexandraLatham