Churchill powiedział: „Nigdy nie pozwól, aby dobry kryzys się zmarnował”. Koncentracja na zdrowiu publicznym od czasu pandemii COVID-19 wywołała falę nowych możliwości poprawy zdrowia i dobrego samopoczucia. Pandemia pokazała wartość zdrowia dobrze funkcjonujących i dobrze prosperujących społeczeństw. Byliśmy świadkami ustanowienia Europejskiej Unii Zdrowia w celu lepszego przygotowania na pandemię, nowej europejskiej strategii opieki w celu podniesienia jakości opieki, 10-krotnego zwiększenia unijnego programu ochrony zdrowia oraz ambitnego nowego Funduszu Odbudowy i Zwiększania Odporności w celu ułatwienia reform w państwach członkowskich.
Odblokowanie potencjału
Inicjatywy te, choć dobrze wdrożone w państwach członkowskich, mają ogromny potencjał, by pozytywnie wpłynąć na zdrowie i dobrostan Europejczyków. Jednak bardziej szczegółowe spojrzenie pokazuje, że inicjatywy te niekoniecznie muszą prowadzić do zmiany systemowej wymaganej do uzyskania trwałego wpływu, o czym świadczy np. nasza analiza Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Zrozumiałe jest, że skupiają się one na pilności obecnych kryzysów – takich jak kurcząca się siła robocza w sektorze opieki zdrowotnej i społecznej, złe warunki pracy opiekunów, wysokie koszty energii i brak bezpieczeństwa żywnościowego. Jednak większość rozwiązań nie wykracza poza bezpośredni kryzys i nie rozwiązuje podstawowych, wzajemnie powiązanych wyzwań, przed którymi stoimy.
Na przykład wydaje się, że Unia Europejska opóźnia wprowadzenie bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących stosowania pestycydów ze względu na brak bezpieczeństwa żywnościowego, co niekorzystnie wpływa na różnorodność biologiczną, a ostatecznie także na nasze zdrowie. Inwestycje w usługi społeczne i zdrowotne, takie jak poprawa opieki długoterminowej nad osobami starszymi, są niezbędne, ale nie do utrzymania, jeśli nie zainwestujemy również w zdrowe starzenie się. Podobnie walka z ubóstwem może przynieść więcej korzyści zdrowotnych niż inwestowanie w nowe szpitale czy leczenie specjalistyczne. Choroby przewlekłe w nieproporcjonalnym stopniu dotykają osoby ubogie, a dzięki poprawie zdrowych warunków życia i pracy można im zapobiegać. Wzmocnienie promocji i usług w zakresie zdrowia psychicznego zapobiega również występowaniu innych problemów zdrowotnych i społecznych.
Szansa na zmianę
Czasy kryzysu są okazją do zmian w zakresie zdrowia i dobrego samopoczucia, jeśli rozwiniemy silniejszą zbiorową wizję rodzajów społeczeństw, do których chcielibyśmy się przekształcić, zamiast po prostu „reagować” na doraźne problemy. Taka wizja powinna opierać się na „myśleniu systemowym”, uwzględniającym wzajemne powiązania i współzależności polityk i działań. Pomoże to w podjęciu decyzji o dostępnych kompromisach i opcjach politycznych oraz określeniu warunków niezbędnych do osiągnięcia lepszego zdrowia i dobrostanu.
Ekonomia dobrobytu
Ekonomia dobrobytu jest przykładem takiej wizji. Koncentruje się nie tylko na zapewnieniu wzrostu gospodarczego, ale także na zdrowiu i dobrym samopoczuciu jako czynnikach napędzających i wynikach tego wzrostu. Wymaga to poszanowania i odbudowy środowiska i zasobów naturalnych, jako czynników niezbędnych dla zdrowia i dobrostanu ludzi. Wzywa do innowacji społecznych i uczestnictwa, a także do inwestowania w profilaktykę i zapewniania wszystkim możliwości dalszego rozwijania umiejętności i talentów. Inwestycje we wczesnym dzieciństwie iw ciągu całego życia, z ukierunkowanym na osobę, wzmacniającym podejściem, będą miały najbardziej pozytywny wpływ na zdrowie i dobre samopoczucie w dłuższej perspektywie. Innowacje cyfrowe i technologiczne mogą również stanowić podstawę tych zmian systemowych w pozytywny i przełomowy sposób. Kilka artykułów w najnowszym wydaniu magazynu przyczynia się do spełnienia tego ambicji, aby pomóc urzeczywistnić wizję gospodarki dobrobytu.
Innowacje społeczne
Bada prof. Martin Dietrich, pełniący obowiązki dyrektora BZgA i prezes EuroHealthNet innowacje społeczne, aby pomóc społecznościom w Europie. W jaki sposób możemy wykorzystać te inicjatywy do walki z nierównościami, poprawy opieki zdrowotnej i dobrostanu? Jak możemy wspierać najbardziej wrażliwe grupy społeczne poprzez zmiany koncepcyjne, procesowe, produktowe lub organizacyjne?
Kryzys kosztów życia
Drugi artykuł autorstwa Pii Sundell, dyrektora wykonawczego Fińskiego Stowarzyszenia Opieki nad Dziećmi i wiceprezesa EuroHealthNet, analizuje szkodliwy wpływ, jaki cięcia finansowe mogą mieć na inicjatywy społeczne. W jaki sposób takie cięcia zagrażają zdrowiu i dobremu samopoczuciu osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji w naszych społeczeństwach, zwłaszcza dzieci i młodzieży?
Słyszeliśmy od zespołu dr Suminy Azam (lidera ds. polityki i zastępcy dyrektora ds. polityki i zdrowia międzynarodowego w Public Health Wales oraz wiceprezesa EuroHealthNet), dr Louisy Petchey i Manon Roberts, którzy zastanawiają się, jak ogólnie kryzys związany z kosztami życia ma wpływ na zdrowie publiczne. Jakie są wnioski?
Innowacyjna opieka zdrowotna
Słyszymy od Karin Skierus, która pracuje jako Konsultant cyrkowy w regionie Västra Götaland w Szwecji. Ponieważ coraz więcej dowodów wskazuje na potencjał sztuki, działalności twórczej i kulturalnej w zakresie poprawy dobrostanu i zdrowia, strategia kulturalna regionu działa na rzecz stworzenia regionu kulturalnego, którego sercem jest równość społeczna, zrównoważony rozwój, równość płci i różnorodność.
Poza innowacjami społecznymi, dobrobyt gospodarki może być również ułatwiony dzięki innowacjom cyfrowym. czytamy osobista historia Petry Hoogendoorn (koordynatorka projektu Label2Enable programu Horyzont Europa) i jak zaangażowała się w aplikacje i certyfikację zdrowotną. Aplikacje zdrowotne mają potencjał, aby wypełnić lukę w nierównościach, a także umiejętności cyfrowe i zdolność do wzmacniania jednostek.
Ekonomia starzenia się
Zagłębiamy się również w gospodarkę starzejącego się społeczeństwa wraz z zespołem z Europejskiego Obserwatorium, profesorem Charlesem Normandem, Gemmą Williams i Jonathanem Cylusem, którzy zbadać ekonomię zdrowego i aktywnego starzenia się, zrównoważone podejście i implikacje zdrowego starzenia się. Jak obecny kryzys gospodarczy wpłynie na osoby starsze? Jakie skuteczne mechanizmy już istnieją, aby wspierać starzejące się społeczeństwo?
Społeczne skutki pandemii
Wreszcie, w artykule biura EuroHealthNet spoglądamy wstecz na prawie 3 lata COVID-19 i reakcje rządu. Zastanawiamy się nad przyczynami dlaczego reakcje na pandemię nie uwzględniały społecznych skutków pandemii i środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się i podać przykłady krajów, którym udało się przyjąć podejście kierujące się względami równości w zdrowiu.
Mam nadzieję, że to wydanie Magazynu będzie dla Państwa inspiracją i Państwa twórczością i jak zwykle zachęcamy do bezpośredniego kontaktu z autorami lub pisania na adres Biura EuroHealthNet w celu uzyskania dalszych informacji lub zapytań. Miłej lektury!

Caroline Cotonga
Caroline Costongs jest dyrektorem EuroHealthNet i ekspertem w dziedzinie zdrowia publicznego i promocji zdrowia. Caroline kieruje multidyscyplinarnym zespołem pracującym nad europejską i (sub)narodową polityką, rzecznictwem, badaniami i budowaniem zdolności w zakresie nierówności zdrowotnych. Caroline jest aktywna na różnych forach UE i WHO, komitetach doradczych i różnych projektach unijnych oraz jest członkiem ICC – Międzynarodowej Rady Europejskiej Konferencji Zdrowia Publicznego.
