Door Caroline Costongs, directeur van EuroHealthNet
'Burgers van de Europese Unie leven gemiddeld langer en gezonder dan voorgaande generaties. De EU staat echter voor een belangrijke uitdaging: de grote verschillen in gezondheid tussen en binnen de EU-lidstaten. Bovendien zijn er aanwijzingen dat deze verschillen toenemen. De stijgende werkloosheid en de onzekerheid als gevolg van de huidige economische crisis verergeren deze situatie nog verder.'
Dit zijn niet mijn woorden, en ze zijn ook niet nieuw. Tien jaar geleden openden deze regels de mededeling van de Europese Commissie over solidariteit in de gezondheidszorg . Helaas, hoewel de economische crisis (op papier) voorbij is, klinken deze woorden nog steeds waar.
Dus, tien jaar later, lijkt het een goed moment om na te denken over waar we zijn gekomen en wat we moeten doen. Het is inderdaad niet allemaal kommer en kwel.
In de afgelopen tien jaar zijn er veel door de Europese Commissie gefinancierde initiatieven geweest: een gezamenlijk optreden tegen ongelijkheden op gezondheidsgebied Aandelenactie, projecten als Bruggen oversteken, pilootacties zoals het kwetsbare project en onderzoeksstudies zoals DRIVERS, om er maar een paar te noemen waaraan EuroHealthNet heeft deelgenomen. Deze initiatieven waren inspirerend en leidden tot meer vaardigheden en kennis over 'wat werkt en wat niet', ondersteunden de verspreiding van goede praktijken en lieten landen samenwerken. Helaas hebben ze geen invloed kunnen uitoefenen op de onderliggende oorzaken van een slechte gezondheid en ziekte.
Jarenlange focus op groei, banen en daarmee samenhangende bezuinigingsmaatregelen hebben geleid tot een vermindering van de overheidsuitgaven aan gezondheidszorg, onderwijs en sociale bescherming. De meest kwetsbaren worden het zwaarst getroffen en Europa ondervindt nu de gevolgen. Gezondheidsongelijkheden zijn hardnekkig en nemen toe in de meeste Europese landen. [1] , [2]
De Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN en de belofte om 'niemand achter te laten' waren een broodnodig proces en gaven een sterke impuls aan sociale rechtvaardigheid. Ook de Europese pijler van sociale rechten is een gamechanger gebleken. U kunt op onze website lezen wat deze pijler betekent voor de volksgezondheid . Dankzij het harde werk van collega's binnen en buiten het EuroHealthNet-partnerschap staan gezondheidsongelijkheden weer op de politieke agenda – al is dat nog steeds niet hoog genoeg.
We zullen doorgaan om de zaak te verdedigen, verder te gaan dan de loze belofte, en haalbare beleidsacties voorstellen die aantrekkelijk zijn voor het hele politieke spectrum. Een van de belangrijkste geleerde lessen is dat proactieve betrokkenheid van pleitbezorgers van de volksgezondheid in alle sectoren met constante berichtgeving over nieuwe inzichten van cruciaal belang is. Nieuw bewijs bijvoorbeeld uit de nieuwe WHO-rapport over gezondheidsgelijkheid, van JAHEE (het tweede gemeenschappelijk optreden inzake ongelijkheden op gezondheidsgebied) en bewijs van onderzoekscentra zoals CHAIN helpen ons daarbij.
Als we naar de toekomst kijken, moeten we ons afvragen hoe het veranderende landschap ons werk zal beïnvloeden.
De noodzaak om ons werk af te stemmen op de Sustainable Development Goals spreekt voor zich. Maar het is meer dan dat: duurzaamheid zal, naast de lens van gezondheidsgelijkheid, in ons werk moeten worden verankerd. We moeten nadenken over hoe klimaatverandering en aantasting van het milieu onze praktijken zullen beïnvloeden en het leven van burgers, de meest kwetsbaren, zullen vormgeven, en wat we kunnen doen om dat te verminderen.
We moeten ons afvragen hoe we veranderen als de demografie van onze landen verandert - hoe kunnen we het beter doen als het gaat om de gezondheid, het welzijn en de integratie van migranten? Hoe zit het met vergrijzing en ongelijkheid en toereikendheid van onze socialezekerheidsstelsels? Zoals altijd moeten we het hardnekkige probleem van de financiële duurzaamheid van onze gezondheids- en zorgstelsels aanpakken. En ik kan doorgaan.
Een andere les die we hebben geleerd, is dat alles met alles verbonden is. Een maatschappijbrede aanpak is nodig om echte solidariteit in de gezondheidszorg te bereiken. We verwelkomen daarom de recente conclusies van de Raad over de economie van welzijn . Dit is een veelbelovende strategie die de denkwijze kan veranderen van denken in afzonderlijke compartimenten naar systeemdenken en naar een alomvattende aanpak. Ook vanuit de Europese Commissie komen nieuwe ideeën en oplossingen, zoals de Europese Green Deal, de SDG's in het Europees Semester en een actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten . EuroHealthNet staat klaar voor een hernieuwde impuls en intensivering van de broodnodige actie voor de komende tien jaar.
We dekken ook initiatieven die gericht zijn op het gezonder maken van onze leefomgeving. De Place Standard Tool faciliteert een effectief gesprek tussen organisaties, bedrijven en gemeenschappen om zowel de activa van een plaats te identificeren als gebieden die als prioriteit voor verbetering worden beschouwd. In 'Pratende 'plaats' – een gesprek over volksgezondheid voor iedereen?' we leren hoe het gebruik van de tool zich snel verspreidt naar nieuwe landen en contexten. We leren ook hoe de steden Zagreb en Turijn stadsvernieuwing, volksgezondheid en milieuvoordelen met elkaar verbinden. 'Steden verbeteren volksgezondheid met plantsoenen' beschrijft projecten die vormgeven aan openbare ruimtes om de gezondheid van burgers te helpen verbeteren - door hun eigen voedsel te verbouwen of door bij te dragen aan de biodiversiteit.
Het voorschrijven van lichaamsbeweging kent een lange geschiedenis, maar de laatste jaren is 'sociaal voorschrijven' een veelgebruikt modewoord geworden. We kijken naar wat we kunnen leren van 20 jaar Zweedse ervaring , hoe het Zweedse agentschap voor volksgezondheid zijn kennis exporteert en hoe nieuwe landen dit model kunnen volgen.
In dit nummer besteden we ook aandacht aan de gezondheid van migranten. We kijken naar effectieve psychologische ondersteuning door middel van gedeeld begrip en hoe 'Waardegerichte Counseling' – aanvankelijk een kortdurende interventie voor crisissituaties – wordt aangepast en breed ingezet ter ondersteuning van de geestelijke gezondheid van migranten. Van Pharos (expertisecentrum voor gezondheidsongelijkheden) horen we over middelen en methoden om migrantenkinderen de best mogelijke start in hun nieuwe thuis te geven door samen te werken met scholen, ouders en de kinderen zelf. Dit omvat trainingen in culturele sensitiviteit, culturele bemiddelaars en onderwijsmethoden. Als u geïnteresseerd bent in de gezondheid van migranten in stedelijke omgevingen en de veranderende praktijk in de volksgezondheid, kunt u een opname van onze conferentiesessie van vorige maand bekijken.
Tot slot hebben we een artikel over Nutri-Score, zowel in het Frans als in het Engels . Dit label, dat op steeds meer producten in onze schappen verschijnt, helpt consumenten gezondere keuzes te maken tijdens het winkelen en stimuleert producenten om de voedingswaarde van hun producten te verbeteren. Het label is ontwikkeld door ons lid, Public Health France, en wordt nu ook door andere landen en particuliere bedrijven overgenomen.
Zoals altijd hoop ik dat u geniet van ons tijdschrift. Wilt u de volgende editie rechtstreeks in uw brievenbus ontvangen? Vergeet dan niet u aan te melden.
[1] Vonneilich, N., Lüdecke, D. en von dem Knesebeck, O., 2019. Educatieve ongelijkheden in zelfbeoordeelde gezondheid en sociale relaties – analyses gebaseerd op de European Social Survey 2002-2016. Social Science & Medicine , p. 112379.
[2] Hu, Y., van Lenthe, FJ, Borsboom, GJ, Looman, CW, Bopp, M., Burström, B., Dzúrová, D., Ekholm, O., Klumbiene, J., Lahelma, E. en Leinsalu, M., 2016 . Trends in sociaal-economische ongelijkheid in de zelfbeoordeelde gezondheid in 17 Europese landen tussen 1990 en 2010. J Epidemiol Community Health , 70 (7), pp.644-652.
Caroline Costongs
Caroline Costongs is directeur van EuroHealthNet en expert in volksgezondheid en gezondheidsbevordering. Caroline leidt een multidisciplinair team dat werkt aan Europees en (sub)nationaal beleid, belangenbehartiging, onderzoek en capaciteitsopbouw om ongelijkheden op gezondheidsgebied aan te pakken. Caroline is actief in verschillende EU- en WHO-fora, adviesraden en verschillende EU-projecten, en is lid van de ICC – International Council for the European Public Health Conference.