Tá drochshláinte mheabhrach ar cheann de na príomhdhúshláin sláinte agus sóisialta san Iorua, agus caithfear aghaidh a thabhairt uirthi. Mar sin féin, níl bardais cinnte faoi na bearta atá éifeachtach. Dá bhrí sin, chuir Rialtas na hIorua tús le clár d’obair shláinte phoiblí sna bardais le fócas ar fholláine mheabhrach agus ar chosc drugaí.
Le Hildegunn Brattvåg agus Ellen Paulssen
Ó 2012, tá freagracht níos soiléire curtha ag an Acht Sláinte Poiblí ar bhardas idirghabhálacha sláinte poiblí trasearnála a chur i bhfeidhm. Tá sé mar aidhm aige a chinntiú go bhfuil obair sláinte poiblí bunaithe ar eolas, córasach agus fadtéarmach. Tá bardais freagrach as sláinte agus folláine trína ngnáthghníomhaíochtaí, mar scoileanna, ionaid chúraim lae, cultúr agus iompar. Tógann an tAcht ar pheirspictíocht leathan cinntitheach ar obair sláinte poiblí; is forbhreathnú ar shláinte phoiblí agus deitéarmanaint sláinte an pointe tosaigh do ghníomhaíochtaí sláinte poiblí atá bunaithe ar fhianaise. Bunaithe ar mheasúnú áitiúil ar na dúshláin sláinte poiblí, caithfidh forbairt beartais sláinte poiblí a bheith mar chuid lárnach de ghnáthphróisis phleanála agus riaracháin sochaíoch agus spásúil i gcontaetha agus bardais, agus i straitéisí forbartha sóisialta eile. Tá ról tábhachtach ag an rialtas láir i dtacú le hobair shláinte phoiblí na mbardas agus na n-údarás contae.
In 2014-2015 rinne Oifig an Ard-Iniúchóra imscrúdú ar staid ghníomhaíochtaí sláinte poiblí. Ceann de na torthaí ná go bhfuil roinnt bardais neamhchinnte faoi na beartais agus na bearta atá éifeachtach chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin mhóra sláinte poiblí, amhail drochshláinte mheabhrach.
I bpáipéar bán ar shláinte an phobail in 2015, sheol an Rialtas an smaoineamh faoi chlár d’obair sláinte poiblí i mbardais. Bhí Cumann Údarás Áitiúil agus Réigiúnach na hIorua mar fhórsa tiomána tábhachtach sa tionscnamh seo. In 2016 tugadh an clár isteach mar ghealltanas deich mbliana. Iarradh ar Institiúid Sláinte Poiblí na hIorua agus Stiúrthóireacht Sláinte na hIorua ról lárnach a imirt i gcur i bhfeidhm an chláir. Is iad aidhmeanna an chláir:
- Iarrachtaí na mbardas a fhorbairt chun sláinte agus folláine an daonra a chur chun cinn;
- Obair shláinte phoiblí fhadtéarmach agus chórasach sna bardais a neartú;
- Sláinte mheabhrach a chomhtháthú mar chuid den obair sláinte poiblí áitiúil agus obair áitiúil um chosc drugaí a chur chun cinn;
- Cumas a thógáil agus eolas a scaipeadh ar bhearta a neartaíonn athléimneacht mheabhrach i measc leanaí agus daoine óga.
Ina theannta sin, tá cúig ghné sa chlár:
- Forbairt eolasbhunaithe ar bhearta;
- Tógáil cumais agus taithí a roinnt ar fud na mbardas agus na gcontaetha;
- Sonraí a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm (forbhreathnú ar chinntithigh sláinte poiblí agus sláinte);
- Comhar níos láidre idir gníomhaithe - go náisiúnta agus go háitiúil;
- Comhordú ar bheartais agus ionstraimí rialtais atá dírithe ar bhardas.
Is í an chéad ghné, forbairt beart atá bunaithe ar eolas, croílár an chláir. Déanann Comhairlí Contae iarratas ar dheontais ó Stiúrthóireacht Sláinte na hIorua, agus déantar maoiniú a dháileadh ar bhardais ar mian leo bearta a fhorbairt chun folláine mheabhrach agus cosc drugaí a chur chun cinn. Ciallaíonn bearta maidir le folláine mheabhrach, sa chomhthéacs seo, bearta uilíocha chun tacaíocht shóisialta, cuimsiú, muintearas, déileáil le fadhbanna srl. a chur chun cinn. Ní mór na bearta a mheas. Is grúpa sprice tosaíochta iad leanaí agus daoine óga i dtrialacha agus i meastóireachtaí ar bhearta nua.
Tá roinnt bardais i mbun tionscnamh nua anois, bunaithe ar fhorbhreathnú ar shláinte an daonra agus deitéarmanaint sláinte ina gceantar féin.
Comhordaíonn Comhairlí Contae an obair sna contaetha agus tá siad freagrach as institiúidí taighde a bheith bainteach leo. Go dtí seo tá a lán sineirgíochtaí cruthaithe ag an gclár - go háirithe idir contaetha, bardais, agus ionaid taighde / ollscoileanna / coláistí.
Tá an clár náisiúnta, ina bhfuil na cúig ghné thuas, á mheas agus déanfar é a thomhas de réir na gcuspóirí luaite. In 2016 bunaíodh bunlíne, bunaithe ar shuirbhé ar na bardais agus na contaetha go léir. Díreoidh meastóireacht leantach ar an bpróiseas ar an gcaoi a ndéanann na bardais bearta a fhorbairt agus a mheas, agus an tacaíocht a fhaigheann siad ó na comhairlí contae agus taighde. Beidh an suirbhé leathbhealach trí thréimhse an chláir i ndáil leis an mbunlíne, agus díreofar ar an stádas do chuspóirí an chláir iomláin.
Tá na comhairlí contae a fhaigheann deontais ag tabhairt faoi thascanna cuimsitheacha agus ar bhealaí áirithe - go háirithe maidir le comhoibriú le hinstitiúidí taighde agus lena chinntiú gur féidir bearta a mheas. Leanann institiúid taighde mór le rá obair chontaetha agus bhardas d’fhonn ionchur agus eolas a thabhairt d’údaráis sláinte náisiúnta. Úsáidfear an t-eolas seo in obair an chláir amach anseo, agus chun tacú le gníomhaíochtaí sláinte poiblí na mbardas agus na n-údarás contae i gcoitinne agus nuair a bheidh deireadh leis an gclár.
Hildegunn Brattvåg
Is comhairleoir sinsearach é Hildegunn i Stiúrthóireacht Sláinte na hIorua, roinn na gCinntithigh Shóisialta Sláinte. Tá máistir aici sa socheolaíocht
Ellen Paulssen
Is comhairleoir sinsearach í Ellen i Stiúrthóireacht Sláinte na hIorua, roinn na gCinntithigh Shóisialta Sláinte. Tá máistir aici sa socheolaíocht.