Le Anna Gallinat
An féidir linn treoirlínte óil alcóil a shainiú san Eoraip?
Tá an Eoraip éagsúil. Mar atá ár gcultúr óil alcóil. Cé go n-aontaíonn gach duine go bhfuil úsáid dhochrach alcóil díobhálach agus go gcaithfear aghaidh a thabhairt air, glacann tíortha agus rialtais cineálacha cur chuige éagsúla chun é seo a dhéanamh. Cur chuige amháin is ea treoirlínte óil a sholáthar do shaoránaigh. Tugann na treoirlínte seo faisnéis faoi thomhaltas alcóil a mheastar a bheith ina riosca íseal. Ar fud na hEorpa, áfach, tá éagsúlacht mhór sna treoirlínte seo - ní amháin maidir leis an méid a mheastar a bheith ina riosca íseal ach freisin maidir leis an bhfaisnéis a chur i láthair.
Tá an smaoineamh taobh thiar de threoirlínte mar seo bunaithe ar phrionsabail chur chun cinn na sláinte. Thuairiscigh Bernt Bull, Cathaoirleach Ghrúpa Comhairleach RARHA, sa an nuachtlitir RARHA is déanaí ó chruinnithe Choiste an CE um Bheartas agus Gníomhaíocht Náisiúnta Alcóil (CNAPA). Is minic a chuireann baill an ghrúpa beartais seo ceisteanna a bhaineann le treoirlínte maidir le húsáid alcóil: Cén chomhairle ba chóir a thabhairt? Ar chóir go bhfaigheadh gach duine an chomhairle chéanna? Conas ba chóir faisnéis den sórt sin a scaipeadh? Tá sé mar aidhm ag RARHA agus a chuid oibre ar threoirlínte freagraí a fháil ar cheisteanna den sórt sin.
Athraíonn tomhaltas alcóil ‘riosca íseal’ ó thír go tír
Mar chuid den phróiseas chun na freagraí seo a fháil, rinne an Iodáilis Istituto Superiore di Sanità (ISS) suirbhé chun faisnéis a nuashonrú faoi threoirlínte náisiúnta maidir le hól ‘riosca íseal’. Scaipeadh an suirbhé i measc bhaill CNAPA agus chlúdaigh sé Ballstáit an AE chomh maith le tíortha comhpháirtíochta RARHA. Ba é an aidhm a bhí leis faisnéis a bhailigh an WHO agus Rannán Sláinte an OECD a bhailíochtú roimhe seo. Ní bhíonn sé furasta i gcónaí an fhaisnéis cheart a fháil. I roinnt tíortha, déantar treoirlínte óil ‘riosca íseal’ a athbhreithniú chun fianaise eolaíoch nua a chur san áireamh. I dtíortha eile, ní scaiptear aon treoirlínte óil ‘riosca íseal’ nó níl stádas oifigiúil ag na treoirlínte, is é sin, níor eisigh comhlacht leighis ná sláinte poiblí iad.
Is gnách go mbíonn an fhaisnéis débhríoch toisc go dtugtar treoirlínte ar bhealaí éagsúla. Nuair a thagraíonn ‘riosca íseal’ do dhochar sláinte thar thréimhse níos faide, féadfaidh an treoirlíne meán-thomhaltas alcóil a shonrú in aghaidh an lae nó in aghaidh na seachtaine. Nuair a thagraíonn ‘riosca íseal’ do dhíobháil láithreach mar gheall ar meisce, féadfaidh an treoirlíne uasmhéid alcóil a shonrú nach sáraítear ar aon ócáid amháin. Is gnách go mbíonn treoirlínte d’fhir agus do mhná difriúil, agus d’fhéadfadh go mbeadh treoirlínte difriúla ann do dhaoine óga nó do dhaoine scothaosta.
De réir mar a tharlaíonn sé, tá an pictiúr níos casta ná sin. Cé go bhfuil airíonna deochanna alcólacha mar an gcéanna agus nach bhfuil aon difríochtaí thar theorainneacha maidir leis an gcaoi a imoibríonn corp an duine le halcól, athraíonn an leibhéal tomhaltais alcóil a shainmhínítear mar 'riosca íseal' idir tíortha. Sna 21 tír óna bhfuair an ISS faisnéis ar an treoirlíne maidir le hól alcóil ‘riosca íseal’ in aghaidh an lae, bhí an meánmhéid laethúil nach sáraítear ann idir 20 agus 48 gram d’alcól íon d’fhir agus ó 10 go 32 gram do mhná . (Tá thart ar 10 ngram alcóil i 'deoch chaighdeánach' m.sh. gloine beag fíona nó leathphionta beorach.) Ó thaobh an tuata de, tá sé seo míshuaimhneach an rud is lú a rá.
Cad mar gheall ar threoirlínte do dhaoine óga?
D’fhéach RARHA freisin ar threoirlínte do dhaoine óga agus ar an difríocht idir iad seo ar fud tíortha na hEorpa. Tá an aoisghrúpa seo níos leochailí ó thaobh alcóil a ól. Dhírigh an plé, a bhí ar siúl ag RARHA, ar threoirlínte do dhaoine faoi aois dlíthiúil an óil ar cheart dóibh fanacht staonadh nó ar cheart cur chuige laghdaithe díobhála a ghlacadh le comhairle shonrach maidir le fachtóirí riosca agus cosanta chun aghaidh a thabhairt orthu. De ghnáth, bíonn sé deacair teacht ar dhaoine óga le teachtaireachtaí coiscthe, mar sin ní mór d’iarrachtaí ar bith tionchar a imirt orthu a réaltachtaí a chur san áireamh. Tugann torthaí tosaigh phlé na saineolaithe le fios go bhfuil gá le cineálacha éagsúla treorach d’aoisghrúpaí difriúla.
Beartas i gcomhthéacs idirnáisiúnta
Reáchtáil Institiúid Náisiúnta Sláinte agus Leasa na Fionlainne (THL) cruinniú saineolaithe Eorpacha maidir le treoirlínte óil i gcomhthéacs RARHA ar an 17 Feabhra i mbliana. Ba é an aidhm torthaí na hoibre a rinneadh ar threoirlínte go dtí seo a chur i láthair agus a phlé. D'fhoghlaim na rannpháirtithe faoi bheartas alcóil i gcomhthéacs idirnáisiúnta le ranníocaíochtaí ón gComhphobal Eorpach agus ón OECD araon chomh maith le forbairtí treoirlínte i dtíortha Eorpacha (an Ríocht Aontaithe, an Eilvéis, an Fhrainc agus an Fhionlainn). Chuir cur i láthair ar thaighde RARHA ar rioscaí sláinte a bhaineann le halcól agus conas is féidir é seo a úsáid chun eolas a chur ar fáil maidir le ceapadh beartais agus le treoirlínte ísealriosca a shocrú go mór leis an ardleibhéal plé ag an gcruinniú. Is féidir rochtain a fháil ar na cur i láthair agus na físeáin anseo.
Ar an 6 Meán Fómhair 2016, eagraíonn EuroHealthNet idirphlé beartais sa Bhruiséil chun tábhacht, ábharthacht agus cur i bhfeidhm thorthaí éagsúla RARHA a phlé le lucht déanta beartas náisiúnta agus Eorpach. Beidh ionadaithe ó aireachtaí náisiúnta sláinte agus na hinstitiúidí Eorpacha chomh maith le saineolaithe ó RARHA i gceist san idirphlé. Beidh comhdháil dheiridh an Chomhghníomhaíochta seo ar siúl an 13-14 Deireadh Fómhair i Liospóin le rannpháirtíocht Choimisinéir Sláinte an CE Vytenis Andriukaitis.
Chun tuilleadh eolais a fháil, tabhair cuairt ar an suíomh gréasáin www.rarha.eu
Anna Gallinat
Is í Anna Gallinat Oifigeach Tionscadail Cumarsáide san aonad Faisnéise agus Cumarsáide ag Eurofound ó mhí Feabhra 2018. Tacaíonn sí agus oibríonn sí ar fud na bhfoirne éagsúla san aonad chun cur chuige comhordaithe straitéiseach a chinntiú i ngníomhaíochtaí for-rochtana Eurofound. Dréachtaíonn sí aschur cumarsáide freisin ar ábhair leathana éagsúla, mar shampla inscne, COVID-19 nó beartas an AE.
Roimhe seo, d’oibrigh Anna ag EuroHealthNet sa Bhruiséil, áit a raibh sí freagrach as cumarsáid agus bainistíocht tionscadal do thionscadail a bhaineann le sláinte an AE. Tá Céim Bhaitsiléara aici sa tSíceolaíocht ó Ollscoil Twente san Ísiltír. Is céimí í freisin i Staidéar Inscne agus Meán ó Scoil Eacnamaíochta agus Eolaíochtaí Polaitiúla Londain.