Από την Anna Gallinat.
Όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχουν και επιμένουν οι ανισότητες στον τομέα της υγείας. Συστηματικές διαφορές στην υγεία των ανθρώπων εμφανίζονται μεταξύ κοινωνικοοικονομικών τάξεων ή γεωγραφικών περιοχών, αν και υπάρχουν και άλλες ανισότητες, για παράδειγμα όσον αφορά το φύλο και την εθνικότητα. Έχει υποστηριχθεί ότι η μείωση του χάσματος στον τομέα της υγείας σημαίνει προστασία και προώθηση της υγείας των φτωχότερων. Η πρόσφατη 7η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για την Πολιτική για το Αλκοόλ (EAPC) ασχολήθηκε ειδικά με τη σχέση μεταξύ αλκοόλ και ανισοτήτων στον τομέα της υγείας. Και τα δύο ζητήματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βιώσιμη ανάπτυξη, τη λειτουργία των κοινωνιών μας και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας μας.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας συχνά επιδίδονται σε ανθυγιεινές συμπεριφορές. Ενώ αυτό ισχύει για την κακή διατροφή, το κάπνισμα και τα χαμηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας ( Buck & Frosini, 2012 ), η εικόνα αντιστρέφεται για την κατανάλωση αλκοόλ. Το υψηλότερο ποσοστό κατανάλωσης αλκοόλ δεν αφορά τις πιο μειονεκτούσες ομάδες, αλλά μάλλον τις ομάδες μεσαίου και υψηλού εισοδήματος ( IAS ). Ωστόσο, σύμφωνα με την Marmot Review (Fair Society, Healthy Lives), οι εισαγωγές σε νοσοκομεία που οφείλονται στο αλκοόλ είναι στην πραγματικότητα υψηλότερες με την αύξηση των επιπέδων στέρησης (βλ. Σχήμα 1). Η ίδια σχέση μπορεί να διατυπωθεί για τη θνησιμότητα, το βάρος των ασθενειών και τη βλάβη σε άλλους. Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότερες μειονεκτούσες ομάδες βιώνουν υψηλότερα ποσοστά βλάβης από το αλκοόλ, ενώ οι εύπορες κοινότητες καταναλώνουν περισσότερο αλλά υποφέρουν λιγότερο από τις αρνητικές επιπτώσεις του αλκοόλ.
Στο Σχήμα 2, το ποσοστό των ατόμων που πίνουν όλο και περισσότερο και εντάσσονται σε υψηλότερο κίνδυνο μειώνεται καθώς αυξάνονται τα επίπεδα στέρησης, ωστόσο η θνησιμότητα που σχετίζεται με το αλκοόλ κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση και αυξάνεται με τη στέρηση ( IAS ). Η Katherine Brown, Διευθύντρια του Ινστιτούτου Μελετών για το Αλκοόλ και συγγραφέας της προαναφερθείσας έκθεσης, ρώτησε: «Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο. Γιατί ορισμένες ομάδες να βιώνουν χειρότερες βλάβες που σχετίζονται με το αλκοόλ, παρά το γεγονός ότι προφανώς καταναλώνουν λιγότερο αλκοόλ;»
Υπάρχουν αρκετές θεωρίες που εξηγούν αυτό το λεγόμενο παράδοξο της βλάβης από το αλκοόλ.
- Υλιστής: Όσοι έχουν λιγότερους πόρους (κοινωνικούς, οικονομικούς ή περιβαλλοντικούς) προστατεύονται λιγότερο για να αντιμετωπίσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις του αλκοόλ.
- Ανακριβείς αναφορές κατανάλωσης: Αυτοαναφορές και παράλειψη ορισμένων ομάδων υψηλού επιπολασμού, π.χ. άτομα που αντιμετωπίζουν έλλειψη στέγης. Οι μελέτες συχνά επικρίνονται ότι δεν είναι ακριβείς σε αυτόν τον τομέα.
- Άλλες ανθυγιεινές συμπεριφορές: Όταν προσθέτετε αλκοόλ στο μείγμα άλλων επιβλαβών συμπεριφορών, το αλκοόλ δρα ως καταλύτης, επιταχύνοντας και πολλαπλασιάζοντας τις αρνητικές επιδράσεις αντί να συσσωρεύεται.
Μια τέταρτη θεωρία, που σχετίζεται με μια στερεότυπη άποψη για τα πρότυπα κατανάλωσης αλκοόλ, δηλαδή την υπερκατανάλωση αλκοόλ σε ομάδες χαμηλότερης κοινωνικοοικονομικής κατάστασης (SES) και πιο συχνή κατανάλωση αλκοόλ μεταξύ υψηλότερων ομάδων SES, δεν έχει τεκμηριωθεί από έρευνα.
Η Ευρώπη παραμένει η κορυφαία περιοχή στην κατανάλωση αλκοόλ, με μέση κατανάλωση 10.9 λίτρων καθαρού αλκοόλ ανά κάτοικο και έτος, σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο των 6.2 λίτρων ( ΠΟΥ ). Στο 7ο EAPC , ο Chris Brown από τον ΠΟΥ Ευρώπης παρουσίασε στοιχεία ότι το 1.3% του ΑΕΠ δαπανάται για βλάβες που σχετίζονται με το αλκοόλ στην ΕΕ. Αυτό αντιστοιχεί σε 125 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, τα οποία οι χώρες (πρέπει να) αφιερώσουν σε μια αιτία που μπορεί να αποφευχθεί και να προληφθεί. Συνεχίζουν να χάνονται ανθρώπινες ζωές: ένας στους 17 θανάτους οφείλεται σε βλάβες που προκαλούνται από το αλκοόλ, αντιπροσωπεύοντας το 5.9% των παγκόσμιων θανάτων.
Ένας λόγος για αυτό είναι ότι "Το αλκοόλ δεν ήταν ποτέ πιο προσιτό και διαθέσιμο από σήμερα!", Σύμφωνα με τον Γιούργκεν Ρεμ, Διευθυντή του Ινστιτούτου Έρευνας για την Policyυχική Υγεία και Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι εμείς, ως κοινωνίες, δεν γνωρίζουμε τα προβλήματα ή δεν γνωρίζουμε πώς να τα αντιμετωπίσουμε. Γνωρίζουμε ποιες είναι οι τρεις «καλύτερες επιλογές» για μέτρα που αποτρέπουν τις βλάβες που σχετίζονται με το αλκοόλ χάρη στις συστάσεις του ΠΟΥ: ρύθμιση της διαθεσιμότητας, μάρκετινγκ και τιμολόγηση. Στο 7ο EAPC , οι υπεύθυνοι για την καμπάνια και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παρουσίασαν παραδείγματα εφαρμογής αυτών των τριών βέλτιστων επιλογών σε όλη την Ευρώπη. Η περίπτωση της Ελάχιστης Μοναδιαίας Τιμολόγησης (MUP) στη Σκωτία αναφέρθηκε συχνά - τόσο για την αντιμετώπιση των βλαβών που σχετίζονται με το αλκοόλ όσο και για τις ανισότητες στην υγεία.
Η αύξηση της τιμής του αλκοόλ, π.χ. με την εισαγωγή ειδικού φόρου ή MUP, είναι ένα αποτελεσματικό μέτρο πολιτικής που μπορούν να λάβουν οι χώρες για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων και η κυβέρνηση της Σκωτίας είναι μία από αυτές που ακολουθούν την καλύτερη σύσταση αγοράς του ΠΟΥ. Σε αυτή την περίπτωση, η πολιτική βούληση και ηγεσία αποδείχθηκαν εξίσου ζωτικής σημασίας όπως η συντονισμένη και αποτελεσματική συνεργασία με ΜΚΟ, σύμφωνα με τον Eric Calin της Scottish Health Action on Alcohol Problems. Ο συνάδελφός του Πίτερ Ράις διέψευσε το επιχείρημα ότι το MUP είναι «επίθεση στους φτωχούς» καθιστώντας το (φθηνό) αλκοόλ λιγότερο διαθέσιμο. Τα δεδομένα δείχνουν ότι το φθηνό αλκοόλ αγοράζεται κυρίως από βαριά πότες, οι οποίοι μπορούν να βρεθούν σε όλες τις ομάδες εισοδήματος, όχι μόνο στους φτωχούς. Για τον Martin Seychell, Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΓΔ Sante), το MUP είναι ένα κοινωνικό μέτρο όσο ένα μέτρο υγείας, που δείχνει για άλλη μια φορά την ανάγκη και την επιτυχία μιας διατομεακής προσέγγισης για την αντιμετώπιση τόσο των ανισοτήτων στην υγεία όσο και των βλαβών που σχετίζονται με το αλκοόλ.
Όπως έλεγε με λίγα λόγια ο πάντα εμπνευσμένος Sir Michael Marmot: "Αν θέλουμε να κάνουμε κάτι για την κοινωνική κατανομή των βλαβών που σχετίζονται με το αλκοόλ, πρέπει να κάνουμε κάτι για τις ανισότητες στην υγεία!"
Περαιτέρω σύνδεσμοι
Έκθεση του Ινστιτούτου Μελετών για το Αλκοόλ: http://www.ias.org.uk/uploads/pdf/IAS%20reports/IAS%20report%20Alcohol%20and%20health%20inequalities%20FULL.pdf
Podcast του Sir Michael Marmot: https://soundcloud.com/instalcstud/alcoholalert-112014
Άννα Γκαλινάτ
Η Anna Gallinat είναι υπεύθυνη έργου επικοινωνίας στη μονάδα πληροφοριών και επικοινωνιών στο Eurofound από τον Φεβρουάριο του 2018. Υποστηρίζει και εργάζεται σε διάφορες ομάδες της μονάδας για να εξασφαλίσει μια συντονισμένη και στρατηγική προσέγγιση στις δραστηριότητες προσέγγισης του Eurofound. Συντάσσει επίσης αποτελέσματα επικοινωνίας για διάφορα οριζόντια θέματα, όπως το φύλο, η COVID-19 ή η πολιτική της ΕΕ.
Προηγουμένως, η Άννα εργαζόταν στο EuroHealthNet στις Βρυξέλλες, όπου ήταν υπεύθυνη για την επικοινωνία και τη διαχείριση έργων για έργα που σχετίζονται με την υγεία στην ΕΕ. Έχει πτυχίο Psychυχολογίας από το Πανεπιστήμιο του Twente στην Ολλανδία. Είναι επίσης πτυχιούχος του Gender and Media Studies από το London School of Economics and Political Sciences.