Η Ελλάδα φιλοξενεί πολλούς από τους μετανάστες τρίτων χωρών στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα ασχολείται με ένα δεύτερο κύμα του COVID 19 και τις επιπτώσεις των ετών λιτότητας. Ενώ αντιμετωπίζει την κρίση COVID, την οικονομική κρίση και τη λεγόμενη Μεταναστευτική Κρίση, το Prolepsis είναι σαφές για το τι χρειάζεται για τη βελτίωση της πρόσβασης των μεταναστών στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.
Γράφει η Πάνια Καρνάκη
Η Ευρώπη, όπως και σε μεγάλο μέρος του κόσμου, βιώνει ένα δεύτερο κύμα της πανδημίας του COVID -19. Διαταράσσει τις κοινωνικές και οικονομικές δομές με πρωτοφανείς τρόπους, νέους τουλάχιστον σε αυτήν τη γενιά. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, παγκοσμίως, από τις 19 Νοεμβρίου 2020, έχουν καταγραφεί 55,928,327 επιβεβαιωμένα κρούσματα COVID-19, συμπεριλαμβανομένων 1,344,003 θανάτων (Covid-19 Dashboard, WHO live στατιστικά στοιχεία).
Οι συζητήσεις για τον αντίκτυπο της πανδημίας, η ανταπόκριση του κόσμου σε αυτήν, καθώς και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες έφεραν γρήγορα στο επίκεντρο το ζήτημα της ανισότητας και τις επιπτώσεις της στην υγεία των ανθρώπων. Η Ελλάδα εξακολουθεί να ανακάμπτει από μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής λιτότητας. Ταυτόχρονα, η χώρα ήταν επίσης στην πρώτη γραμμή των ροών μεταναστών που έφτασαν στην Ευρώπη τα τελευταία 5 χρόνια. Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αντιπροσωπεύουν μόνο μερικούς από τους ευάλωτους ανθρώπους που ζουν στην Ελλάδα και υποφέρουν από τις συνέπειες της πανδημίας.
Πώς μπορούν οι μετανάστες να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας;
Οι αιτούντες άσυλο και όσοι έχουν αποκλειστεί στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, και η COVID-19 επιδεινώνει την κατάσταση. Ένας πρόσφατος νόμος οδήγησε στη διανομή ενός Προσωρινού Αριθμού Μητρώου Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης για Αλλοδαπούς Πολίτες (PAAYPA, Νόμος 4636, ΦΕΚ 55.2/01.11.2019), ο οποίος έχει συμβάλει σε αυτές τις δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.
Συνέπειες ψυχικής και σωματικής υγείας και ευημερίας για τους μετανάστες
Ισχυρά μέτρα πρόληψης για τον COVID-19 ισχύουν επί του παρόντος στην Ελλάδα. Ωστόσο, πολλοί μετανάστες και πρόσφυγες ζουν σε επισφαλείς καταστάσεις και δεν μπορούν να επωφεληθούν από αυτές. Οι συνθήκες συνωστισμού στα στρατόπεδα καθιστούν την κοινωνική αποστασιοποίηση δύσκολη. Υπάρχουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε καθαρό τρεχούμενο νερό και λίγες τουαλέτες, ιδιαίτερα στο στρατόπεδο Καρά Τεπέ στο νησί της Λέσβου. Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αισθάνονται επίσης τον αντίκτυπο στην ψυχική υγεία. Οι παρατεταμένες απαγορεύσεις ταξιδιού προκαλούν μεγάλες περιόδους απομόνωσης σε υπερπλήρεις καταυλισμούς. Οι διαδικασίες ασύλου και οι συνεντεύξεις διακόπτονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα όσο η χώρα βρίσκεται σε αποκλεισμό.
Οι ανεπίσημοι λογαριασμοί περιγράφουν τους μετανάστες και τους πρόσφυγες που επιστρέφουν από τακτικά ιατρικά ραντεβού καθώς δεν έχουν αρνητικά τεστ Covid-19. Ωστόσο, οι δοκιμές δεν είναι δωρεάν για αυτούς ή τους Έλληνες πολίτες, εκτός εάν υπάρχουν σοβαρά συμπτώματα.
Η καθηγήτρια Αθηνά Λίνος, Πρόεδρος του Ινστιτούτου Prolepsis και Καθηγήτρια Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή Αθηνών ζητά την άμεση εφαρμογή μέτρων δημόσιας υγείας που προάγουν την ισότητα και την ίση πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για όλα τα άτομα που διαμένουν στην Ελλάδα ανεξαρτήτως νομικού καθεστώτος.
Οι δοκιμές για τον Covid-19 θα πρέπει να είναι δωρεάν για όλους που ζουν στην Ελλάδα. Η κατάργηση της ανάγκης για νομικά έγγραφα θα ενθάρρυνε τις δοκιμές μεταξύ μεταναστών και προσφύγων. Αυτό με τη σειρά του θα συμβάλει στον έλεγχο της πανδημίας στη χώρα. Ο εντοπισμός επαφών μεταξύ μεταναστών και προσφύγων πρέπει να γίνεται χωρίς να κινδυνεύουν να διωχθούν για τυχόν νομικά ζητήματα που σχετίζονται με τη διαμονή τους στη χώρα υποδοχής. Αυτό θα ενθαρρύνει τα άτομα που βρέθηκαν θετικά στον Covid-19 να κάνουν βήματα μπροστά και να γνωστοποιήσουν τις στενές επαφές τους. Η πρόσβαση στον εμβολιασμό, όταν είναι διαθέσιμος, θα πρέπει να ακολουθεί τις ίδιες αρχές.
Πάνια Καρνάκη
Η Πάνια Καρνάκη είναι Διευθύντρια Ευρωπαϊκών και Διεθνών έργων στο Ινστιτούτο Prolepsis. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην υγεία των ευάλωτων πληθυσμών και τις ανισότητες στην υγεία. Το Ινστιτούτο Prolepsis υλοποιεί μια σειρά από διαφορετικά έργα που αφορούν την υγεία των μεταναστών/προσφύγων.