Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών υγείας έχει αποδειχθεί ότι έχει ισχυρό αντίκτυπο στη βασική υγειονομική περίθαλψη, οδηγώντας στην αυξανόμενη αναγνώρισή τους ως κοινωνικούς καθοριστικούς παράγοντες της υγείας. Η πρόσβαση στην τηλεϊατρική στον γενικό πληθυσμό αυξήθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας και εξακολουθεί να είναι πιο ευρέως αποδεκτή και να ρυθμίζεται καλύτερα. Ωστόσο, διαπιστώνεται ότι τα άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις χρησιμοποιούν λιγότερο τέτοιες υπηρεσίες.
Κείμενο από τη Simona Barbu, Υπεύθυνη Πολιτικής, FEANTSA - την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Οργανώσεων που εργάζονται με τους άστεγους.
Η ευρωπαϊκή ψηφιοποίηση έφτασε σε νέο επίπεδο μετά την πανδημία COVID-19. Ωστόσο, η «ψηφιακή φτώχεια» παραμένει μια πραγματικότητα σε όλη την Ευρώπη για ήδη περιθωριοποιημένες ομάδες και κοινότητες.
Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών υγείας έχει αποδειχθεί ότι έχει ισχυρό αντίκτυπο στη βασική υγειονομική περίθαλψη, με αποτέλεσμα την αυξανόμενη αναγνώρισή τους ως... κοινωνικοί καθοριστικοί παράγοντες της υγείαςΗ πρόσβαση στην τηλεϊατρική μεταξύ του γενικού πληθυσμού αυξήθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας και εξακολουθεί να είναι πιο ευρέως αποδεκτή και να ρυθμίζεται καλύτερα. Ωστόσο, άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις είναι λιγότερο πιθανό να χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες.
Η αποτελεσματική επικοινωνία στον τομέα της υγείας με άτομα που βιώνουν έλλειψη στέγης απαιτεί την κατανόηση των πρακτικών και κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν. Οι εργαζόμενοι σε θέματα αστεγίας και υγείας βρίσκονται σε μοναδική θέση για να συνδέονται με άτομα μέσω κοινών εμπειριών. Αυτό το άρθρο διερευνά πώς, μέσω της υπεράσπισης και της υποστήριξης σε περιβάλλοντα υγειονομικής περίθαλψης, οι συνομήλικοί τους ξεπερνούν τα προϋπάρχοντα εμπόδια στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, καθώς και τα νέα που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση.
Ένα ψηφιακό σύστημα που αφήνει κάποια πίσω
Καθώς η ψηφιοποίηση της υγειονομικής περίθαλψης επεκτάθηκε, η χρήση της τηλεϊατρικής στην Ευρώπη έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναφέρει ότι Πάνω από το 78% των ευρωπαϊκών κρατών μελών αντιμετωπίζουν ρητά την τηλεϊατρική στις εθνικές τους πολιτικές.
Η υγειονομική περίθαλψη με προτεραιότητα την ψηφιακή τεχνολογία περιλαμβάνει ολοένα και περισσότερο εργαλεία με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης, όπως chatbots και αυτοματοποιημένα συστήματα διαλογής, τα οποία μπορούν να μεσολαβήσουν περαιτέρω στην πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ανισότητες μεταξύ των χωρών, ενώ ο κίνδυνος ανισοτήτων συνεχίζει να αυξάνεται μεταξύ των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων και ομάδων. Για τα άτομα που βιώνουν έλλειψη στέγης, διάφοροι παράγοντες μπορεί να οδηγήσουν σε ψηφιακό αποκλεισμό.
Η πλοήγηση σε ένα σύστημα υγείας που αναμένει από τους ανθρώπους να αλλάξουν και να προσαρμοστούν στις άκαμπτες και άκαμπτες απαιτήσεις του αποτελεί ήδη μια πρόκληση για κάποιον που βιώνει μια προσωπική κρίση. Αυτό επιδεινώνεται περαιτέρω από τους μεγάλους χρόνους αναμονής, τις μεγάλες ουρές και, κατά καιρούς, τις αρνητικές εμπειρίες, όπως το να δέχεται σκληρές συμπεριφορές εντός του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Εσωτερικευμένα εμπόδια όπως η μοιρολατρία, η άρνηση ή η ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στην άμεση επιβίωση αποτελούν επίσης συνηθισμένες προκλήσεις.
Σε ένα πλαίσιο διακρίσεων και στιγματισμού, η επικοινωνία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης με προτεραιότητα την ψηφιακή τεχνολογία, όπως τα διαδικτυακά ραντεβού, οι πύλες ασθενών, τα γραπτά μηνύματα, η χρήση εφαρμογών και ηλεκτρονικών αρχείων, ενδέχεται να αυξήσει την απόσταση μεταξύ ασθενών και επαγγελματιών υγείας. Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στον ψηφιακό αποκλεισμό των ατόμων που βιώνουν έλλειψη στέγης περιλαμβάνουν την έλλειψη προσιτότητας ψηφιακών συσκευών ή συμβάσεων δεδομένων, παράλληλα με την περιορισμένος αριθμός δωρεάν σημείων πρόσβασης Wi-Fi και δημόσιων υπολογιστών εντός των υπηρεσιών κοινωνικής υποστήριξηςΣε ορισμένες χώρες, βελτίωση του ψηφιακού γραμματισμού και της αυτοπεποίθησης μπορεί επίσης να είναι απαραίτητο για την υποστήριξη της αποτελεσματικής χρήσης των ψηφιακών υπηρεσιών υγείας και της συμμόρφωσης με τη θεραπεία.
Τα άτομα που βιώνουν έλλειψη στέγης δεν είναι εγγενώς ψηφιακά αποκλεισμένακαι η αντίθετη υπόθεση μπορεί να απλοποιήσει υπερβολικά το ζήτημα. Ωστόσο, οι τρόποι με τους οποίους χρησιμοποιούν τις ψηφιακές υπηρεσίες μπορεί να διαφέρουν. Ενδέχεται να προκύψουν δυσκολίες κατά την πλοήγηση σε ηλεκτρονικές διοικητικές διαδικασίες, να κλείνουν ραντεβού ή να διεξάγουν ολόκληρες ιατρικές διαβουλεύσεις διαδικτυακά (τουλάχιστον σε αρχική φάση).
Εμπιστοσύνη, όχι συναλλαγές: γιατί η υποστήριξη από ομοτίμους είναι σημαντική
Οι εργαζόμενοι με συνομηλίκους διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων, καθώς δεν είναι αφηρημένα για αυτούς. Τα έχουν βιώσει και ξέρουν πώς να προσφέρουν υποστήριξη με ουσιαστικό και σεβασμό τρόπο.
Κατά την επικοινωνία με ασθενείς που βιώνουν έλλειψη στέγης, οι άνθρωποι πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις μοναδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν όταν δεν έχουν ένα μέρος να αποκαλούν σπίτι. Η επικοινωνία πρέπει να είναι απαλλαγμένη από προκαταλήψεις και να στοχεύει στην οικοδόμηση μιας γνήσιας σύνδεσης. Οι συνάδελφοι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας και της αστεγίας βρίσκονται σε μοναδική θέση για να βρουν ευκολότερα κοινό έδαφος με άτομα που αντιμετωπίζουν έλλειψη στέγης.
Έχουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη και την υποστήριξη των συνομηλίκων τους σε περιβάλλοντα υγείας, ακόμη και όταν η ψηφιοποίηση αποτελεί εμπόδιο. Οι συνομήλικοι εργαζόμενοι αφιερώνουν τον χρόνο και την προσοχή που χρειάζονται για να επικοινωνήσουν, δείχνοντας στους ανθρώπους ότι τους εκτιμούν, απορρίπτοντας την «απανθρωποποιητική κατηγοριοποίηση»«και αμφισβητώντας» την επίσημη αφήγηση που διαχωρίζει τους «υγιείς» από τους «άρρωστους», τους «ενσωματωμένους» από τους «αποκλεισμένους». Μέσα από την παρουσία τους, οι συνομήλικοι μπορούν να συμβάλουν στην αυξημένη αυτοπεποίθηση και να υπενθυμίζουν στους ανθρώπους ότι «πάντα θα υπάρχει τρόπος». Αντί να τους χαρακτηρίζει ως «το πρόβλημα», ένας συνομήλικος θα «να τους αναγνωρίζουν, όχι μέσω ενός εγχειριδίου, αλλά μέσα από κοινές ουλές, μέσα από μια κοινή πορεία που έχουν διανύσεικαι να υπενθυμίζουν στους ανθρώπους τη δύναμη και τους πόρους που απέκτησαν στο ταξίδι τουςκόντρα στο ρεύμα«Έχοντας περάσει από παρόμοιες καταστάσεις, οι συνομήλικοι αποτελούν οι ίδιοι κίνητρο και έμπνευση. Βασίζοντας την επικοινωνία τους σε έναεμπειρική αυθεντία«, μιλούν οι συνομήλικοί τους τόσο εντός όσο και με την κοινότητα. Το αποτέλεσμα θα είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων και η άρση των εμποδίων στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, καθώς και στον πειραματισμό με περισσότερα ψηφιακά εργαλεία.
Βιωμένη εμπειρία ως υποδομή υγειονομικής περίθαλψης
Οι συνομήλικοί τους φέρνουν μια μοναδική μορφή εμπειρογνωμοσύνης που μπορεί να κάνει τις υπηρεσίες πιο προσβάσιμες, φιλικές και να ανταποκρίνονται καλύτερα στους ανθρώπους που τις χρειάζονται περισσότερο.Ο ρόλος τους στην υποστήριξη των ανθρώπων για την πλοήγηση στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης συχνά ξεκινά πολύ πριν κλείσει ένα ραντεβού, καθώς οι συζητήσεις για την υγεία προκύπτουν φυσικά μέσα από συζητήσεις για καθημερινές προκλήσεις όπως η στέγαση, το εισόδημα, η ευημερία ή η ψηφιοποίηση. Μέσω σχέσεων που βασίζονται στην εμπιστοσύνη και την κοινή εμπειρία, οι συνομήλικοί τους δίνουν τη δυνατότητα στα άτομα να ασχολούνται με τις υπηρεσίες, να κατανοούν τις πληροφορίες για την υγεία και την ψηφιοποίηση και να έχουν πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα.
Ταυτόχρονα, οι συνομήλικοι διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο γεφύρωσης μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των χρηστών υπηρεσιών. Εργαζόμενοι εντός των υπηρεσιών, βοηθούν τους επαγγελματίες να κατανοήσουν καλύτερα την πραγματικότητα της ζωής σε επισφαλείς συνθήκες, διασφαλίζοντας ότι οι πολιτικές και οι πρακτικές διαμορφώνονται από την εμπειρία του βίου. Με αυτόν τον τρόπο, οι συνομήλικοι όχι μόνο βελτιώνουν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, αλλά και αμφισβητούν το στίγμα, μειώνουν τις διακρίσεις και προωθούν πιο συμπονετικές, ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις στη φροντίδα.
Η ψηφιακή υγεία δεν θα λειτουργήσει χωρίς ανθρώπινη σύνδεση
Καθώς τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης συνεχίζουν να υιοθετούν την τηλεϊατρική και άλλες προσεγγίσεις που δίνουν προτεραιότητα στην ψηφιακή τεχνολογία, η σημασία της διατήρησης των ανθρώπινων επαφών δεν πρέπει να παραβλέπεται. Η σαφής και συνεπής επικοινωνία θα πρέπει να γίνεται τόσο εκτός σύνδεσης όσο και διαδικτυακά μέσω αξιόπιστων πηγών. Η εμπειρία δείχνει ότι οι εργαζόμενοι υποστήριξης από ομοτίμους μπορούν να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη, να βελτιώσουν την εμπλοκή με τη θεραπεία, να αυξήσουν την προσέλευση στα ραντεβού και να υποστηρίξουν τη συνέχεια της φροντίδας, ιδιαίτερα για άτομα που αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια στην πρόσβαση. Οι ομοτίμοι καθιστούν επίσης τις υπηρεσίες πιο συμπεριληπτικές, αμφισβητώντας το στίγμα και φέρνοντας την εμπειρία που βιώνεται στην καθημερινή πρακτική. Η ψηφιακή καινοτομία μπορεί να μεταμορφώσει τον τρόπο παροχής υγειονομικής περίθαλψης, αλλά η υποστήριξη από ομοτίμους παραμένει απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι αυτές οι εξελίξεις είναι προσβάσιμες, δίκαιες και ανταποκρίνονται σε όσους κινδυνεύουν περισσότερο να μείνουν πίσω.
Στο επίκεντρο
- Χρησιμοποιήστε υποστήριξη από ομοτίμους – η βιωμένη εμπειρία χτίζει εμπιστοσύνη και ενθαρρύνει τη συμμετοχή.
- Διατηρήστε ανθρώπινη επαφή – συνδυάστε τις ψηφιακές υπηρεσίες με την προσωπική υποστήριξη.
- Άρση των ψηφιακών εμποδίων – βελτίωση της πρόσβασης σε συσκευές, διαδίκτυο και ψηφιακές δεξιότητες.
- Σχεδιασμός για ένταξη – να καταστεί η ψηφιακή υγειονομική περίθαλψη απλή, ευέλικτη και προσβάσιμη.
- Ενσωματώστε βιωμένη εμπειρία – να εμπλέξουν συναδέλφους στο σχεδιασμό και τη βελτίωση των υπηρεσιών.
Για περισσότερες πληροφορίες
Πατήστε εδώ για να ανακαλύψετε περισσότερα για το έργο της FEANSTA.
Σιμόνα Μπάρμπου
Η Σιμόνα εργάζεται επί του παρόντος ως επικεφαλής ομάδας προφίλ πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Οργανώσεων που εργάζονται με άστεγους (FEANTSA), το μόνο μεγάλο ευρωπαϊκό δίκτυο που επικεντρώνεται αποκλειστικά στην καταπολέμηση της αστεγίας.